Atatürk’ün Çevre Mirası Yürüyen Köşk

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün sadece askeri ve siyasi bir deha değil, aynı zamanda vizyoner bir doğa dostu olduğunu kanıtlayan en somut miraslardan biri, hiç şüphesiz Yalova’daki "Yürüyen Köşk"tür. Çanakkale Savaşları’nın kahramanı olan Ata’nın, bir çınar ağacının dalını kesmemek uğruna koca bir binayı yerinden oynattığı bu olay, aradan geçen yaklaşık bir asra rağmen tazeliğini ve önemini koruyor. İşte Atatürk’ün "Benim kentimdir" dediği Yalova’daki izleri ve Yürüyen Köşk’ün ibretlik hikayesi.

"Yalova Benim Kentimdir"

Mustafa Kemal Atatürk, ilk kez 1929 yılında ziyaret ettiği Yalova’ya büyük bir sevgi beslemiş ve şehrin imarı ile yakından ilgilenmiştir. Termal suları ve doğasıyla Atatürk’ün şifa bulduğu ve dinlendiği bir yer haline gelen Yalova, Cumhuriyet’in ilk yıllarında önemli kararların alındığı bir merkez olma özelliği de taşır. Atatürk, burada Baltacı Çiftliği olarak bilinen araziyi satın alarak "Millet Çiftliği" haline getirmiş ve modern tarım denemeleri yapmıştır. Yürüyen Köşk de işte bu çiftliğin sahil kenarındaki simge yapısıdır.

O Tarihi Gün: "Ağaç Kesilmeyecek, Bina Yürüyecek"

Yürüyen Köşk’ün efsaneleşen hikayesi 1930 yılında yaşanır. Atatürk, çiftliğe gittiğinde köşkün hemen yanındaki ulu çınar ağacının dallarının binanın çatısına ve duvarına zarar verdiğini görür. Bahçıvanlar, ağacın binaya zarar veren dalını kesmek için hazırlık yapmaktadır. Durumu fark eden Atatürk, o tarihi emri verir: "Hayır, dal kesilmeyecek! Köşk gidecek."

Bu talimat üzerine dönemin İstanbul Belediyesi Fen İşleri Yolları Müdürü Yusuf Ziya Bey ve ekibi Yalova’ya gelir. Bina çevresindeki toprak büyük bir titizlikle kazılarak yapının temeline inilir. İstanbul’dan getirilen tramvay rayları binanın altına yerleştirilir. 8 Ağustos 1930 günü başlayan ve üç gün süren hummalı bir çalışma sonucunda, iki katlı ahşap bina, temeline hiçbir zarar verilmeden doğu yönüne doğru tam 4 metre 80 santimetre kaydırılır. Böylece ne çınar ağacının dalı kesilir ne de köşk yıkılır.

Dünyaya Verilen Erken Dönem Çevrecilik Dersi

Bugün dünyada "çevre bilinci" ve "sürdürülebilirlik" kavramları yeni yeni tartışılırken, Atatürk’ün 1930 yılında sergilediği bu hassasiyet, evrensel bir öngörünün ispatıdır. Bir liderin, doğadaki tek bir dala verdiği değer, aslında gelecek nesillere bırakmak istediği "yaşanabilir dünya" idealinin bir yansımasıdır.

Günümüzde Yürüyen Köşk

Yalova Sahili'nde, Millet Çiftliği içerisinde yer alan Yürüyen Köşk, günümüzde müze olarak hizmet vermektedir. İçerisinde Atatürk’ün kullandığı eşyaların, dönemin gazetelerinin ve köşkün yürütülme çalışmalarına ait fotoğrafların sergilendiği yapı, her yıl binlerce yerli ve yabancı turist tarafından ziyaret edilmektedir. Yanındaki asırlık çınar ağacı ise, köşkün sadık dostu olarak gölgesinde ziyaretçilerini ağırlamaya ve bu eşsiz hikayeyi fısıldamaya devam etmektedir.